معماری حکمرانی تنوع جنسیتی در نظام ورزش قهرمانی ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر طراحی مدل مفهومی معماری حکمرانی تنوع جنسیتی در نظام ورزش قهرمانی ایران بود. روش پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه آماری شامل خبرگان حوزه مدیریت ورزش قهرمانی، سیاست‌گذاری ورزشی، مطالعات جنسیت و حکمرانی بود که بر اساس نمونه‌گیری هدفمند، ۱۷ نفر از مدیران ارشد ورزشی، اعضای هیئت‌علمی و متخصصان مرتبط انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و پس از پیاده‌سازی، در سه مرحله تحلیل شد. به‌منظور افزایش اعتبار یافته‌ها، از راهبردهایی نظیر بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همکار پژوهشگر و اشباع نظری استفاده گردید. نتایج تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی مجموعه‌ای از مضامین در قالب شش مضمون فراگیر شامل معماری نهادی حکمرانی جنسیتی، نظام شفافیت و پاسخ‌گویی سازمانی، توانمندسازی و ظرفیت‌سازی جنسیتی، تحول فرهنگی حکمرانی، سیاست‌گذاری و محیط نهادی پشتیبان و حکمرانی مشارکتی و شبکه‌ای شد. یافته‌ها نشان داد که مسئله تنوع جنسیتی در ورزش قهرمانی ایران صرفاً به میزان حضور زنان در مناصب مدیریتی محدود نبوده، بلکه به نحوه توزیع قدرت، سازوکارهای تصمیم‌گیری، فرهنگ‌سازمانی، نظام‌های ارزیابی و تعامل ذی‌نفعان وابسته است. بر این اساس، تحقق حکمرانی جنسیتی نیازمند رویکردی سیستمی و چند سطحی است که اصلاح ساختارهای نهادی، توسعه سرمایه انسانی، ارتقای شفافیت و پشتیبانی سیاستی را به‌صورت هم‌زمان دنبال کند. مدل مفهومی حاصل از پژوهش، چارچوبی تحلیلی برای فهم و بازطراحی سازوکارهای حکمرانی تنوع جنسیتی در نظام ورزش قهرمانی ایران فراهم می‌کند و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری و پژوهش‌های آتی در حوزه حکمرانی ورزش قرار گیرد.