مدل توسعه خرید آنلاین محصولات سبز با بهره‌گیری از پلتفرم‌های هوشمند شهری

Abstract

گسترش روزافزون فناوری‌های اطلاعات و تشدید بحران‌های زیست‌محیطی، لزوم سوق دادن الگوهای مصرف به سمت خریدهای سبز را به یک اولویت کلان تبدیل کرده است. با این وجود، نقش واسطه‌ای پلتفرم‌های هوشمند شهری در تسهیل این گذار کمتر مورد واکاوی قرارگرفته است. پژوهش حاضر باهدف طراحی و تبیین مدل توسعه خرید آنلاین محصولات سبز با بهره‌گیری از پلتفرم‌های هوشمند شهری انجام شد. این تحقیق ازنظر هدف کاربردی و از منظر رویکرد، پژوهشی کیفی و استقرایی است. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل متخصصان و مدیران ارشد حوزه‌های بازاریابی دیجیتال، مدیریت شهری، تجارت الکترونیک و توسعه پایدار بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند قضاوتی، تعداد 20 نفر تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و تحلیل آن‌ها بر اساس چارچوب شش‌مرحله‌ای تحلیل مضمون براون و کلارک صورت گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که مدل توسعه خرید آنلاین محصولات سبز در بستر شهرهای هوشمند از پنج بعد کلیدی تشکیل‌شده است: ابعاد فناورانه و اطلاعاتی (معماری یکپارچه، تحلیل کلان‌داده‌ها و امنیت سایبری)، رفتاری و شناختی (سواد زیست‌محیطی، اعتمادسازی دیجیتال و بازی‌وارسازی)، تجاری و اقتصادی (پویایی‌های مالی، لجستیک پایدار، مدل‌های قیمت‌گذاری و بازاریابی سبز)، حقوقی و نهادی (مقررات شهری، هم‌افزایی سازمانی، استانداردسازی و آموزش شهروندی) و ابعاد زیست‌محیطی و کالبدی (کیفیت محیط‌زیست، اقتصاد چرخشی و پایداری اجتماعی). در نتیجه، پلتفرم‌های هوشمند شهری تنها در صورتی به‌عنوان کاتالیزور مصرف پایدار عمل می‌کنند که این ابعاد را به‌صورت یکپارچه در یک اکوسیستم مبتنی بر شفافیت داده‌ها پیاده‌سازی نمایند.