مدل‌سازی ساختاری اثرات حکمرانی توزیع‌یافته و داده‌محور بر تاب‌آوری فضایی در آمایش سرزمین با نقش میانجی شفافیت و عدالت فضایی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی ساختاری اثرات حکمرانی توزیع‌یافته و داده‌محور بر تاب‌آوری فضایی در آمایش سرزمین با نقش میانجی شفافیت و عدالت فضایی انجام شد. جامعه‌ی آماری شامل ۲۳۵ نفر از خبرگان حوزه‌ی آمایش و برنامه‌ریزی فضایی بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری و با مدل معادلات ساختاری تحلیل گردید. بررسی نرمالیتی و پایایی ابزار نشان داد شاخص‌های روایی و آلفای کرونباخ در همه‌ی سازه‌ها بالاتر از 7/0 بودند. نتایج مدل نهایی حکایت از برازش مطلوب آن داشت (میانگین مجذور خطای تقریبی برابر با 056/0). تحلیل مسیرها نشان داد حکمرانی توزیع‌یافته (31/0=β) و داده‌محور (28/0=β) هر دو اثر مستقیم و مثبت بر تاب‌آوری فضایی دارند. همچنین شفافیت (26/0=β) و عدالت فضایی (29/0=β) نیز اثر مستقیم معناداری بر تاب‌آوری دارند. اثرات غیرمستقیم حکمرانی توزیع‌یافته از مسیر شفافیت (11/0=β) و حکمرانی داده‌محور از مسیر عدالت فضایی (10/0=β) تأیید شد. بر این اساس، ارتقای تاب‌آوری فضایی مستلزم تقویت سازوکارهای داده‌محور، شفافیت نهادی و توزیع عادلانه‌ی منابع سرزمینی است. نتایج، چارچوبی تلفیقی برای حکمرانی هوشمند و عدالت‌محور در آمایش سرزمین ایران ارائه می‌دهد.